ซอกซอนตะลอนไป (8 มีนาคม 2568)
เทพเจ้าสร้างฟาโรห์หรือฟาโรห์สร้างเทพเจ้า(ตอน6)
โดย เสรษฐวิทย์ ชีรวินิจ
แผ่นดินอียิปต์โบราณตั้งแต่สมัยของฟาโรห์อาเมนโฮเทป ที่ 4 หรือ อัคเคนนาเตน เรื่อยลงมา ค่อนข้างจะวุ่นวายพอสมควร จึงทำให้บันทึกพงศาวดารของอียิปต์ไม่ค่อยชัดเจน อาจเพราะมีการเปลี่ยนผู้ปกครองบ่อย หรือ มีความไม่ชัดเจนในเรื่องชื่อของผู้ปกครอง
เมื่อฟาโรห์อาเมนโฮเทป ที่ 4 ขึ้นครองราช พระองค์ก็สั่งให้กระเทาะทำลายหินในส่วนที่เป็นพระนามของฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 บิดาของพระองค์เอง ซึ่งในความหมายของอียิปต์โบราณก็คือ การสาปแช่งไม่ให้บุคคลผู้ที่ถูกทำลายชื่อได้มีโอกาสเดินทางไปพบกับเทพเจ้าโอไซริสในปรโลก
ถือเป็นการล้างแค้นที่โหดร้ายที่สุดเท่าที่จะทำได้ในยุคนั้น
(ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 บิดาของอัคเคนนาเตน-ภาพจากกูเกิ้ล)
ไม่มีใครทราบชัดถึงสาเหตุของการกระทำดังกล่าวเพราะไม่มีบันทึกเอาไว้ แต่มันสะท้อนให้เห็นถึงความไม่มั่นคงของราชวงศ์ และ การครองบัลลังก์ของฟาโรห์อย่างชัดเจน สิ่งเหล่านี้มันบ่มเพาะความขัดแย้ง ความเป็นศัตรูเอาไว้ในราชสำนักใกล้ตัวของฟาโรห์ที่สุด
การตัดสินใจย้ายเมืองหลวงจากเมืองธีบส์ไปอยู่ที่เมืองอัคเคนนาเตน หรือ เมืองอามาร์นา ซึ่งเป็นดินแดนที่แห้งแล้ง ไม่มีผู้คนอาศัยมาก่อน อาจเป็นเพราะมีภัยเงียบในราชสำนักที่คุกคามฟาโรห์ พระองค์จึงต้องการจะล้างไพ่ใหม่เพื่อง่ายต่อการจัดการ
แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ จารึกบนศิลากำหนดเขตแดนของเมือง อามาร์นา ระบุว่า สถานที่ตั้งของเมืองอามาร์นา มีความเหมาะสมที่สุดสำหรับการสร้างเมืองของเทพอะเตน เพราะ
“เนื่องจากไม่ใช่ทรัพย์สินของเทพเจ้าองค์ใดๆ ไม่ใช่ทรัพย์สินของเทพีองค์ใดๆ และไม่ใช่ทรัพย์สินของผู้ปกครอง และไม่ใช่ทรัพย์สินของผู้ปกครองหญิง รวมทั้งไม่ใช่ทรัพย์สินของมนุษย์ธรรมดาที่จะอ้างสิทธิ์เหนือได้”
จารึกดังกล่าว สะท้อนประวัติศาสตร์ในยุคก่อนสมัยฟาโรห์หญิง ซึ่งน่าจะหมายถึง ฟาโรห์ฮัทเชปซุท ที่ครองแผ่นดินเมื่อกว่า 150 ปีก่อนหน้าพระองค์ และ อัคเคนนาเตนก็อาจจะไม่ชอบพระนางด้วย
เรื่องราวของพระนางฮัทเชปซุท ค่อนข้างจะซับซ้อน และ แยบยลมาก ไว้โอกาสหน้าจะนำมาเล่าครับ
ฟาโรห์ อัคเคนนาเตน สิ้นพระชนม์ในปีที่ 16 ในวันที่ 15 ของฤดูเพาะปลูก หรือ ฤดูอัคเคท ที่เมืองอามาร์นา หลังจากครองราชเกือบ 17 ปี
ในช่วงปลายรัชสมัยของพระองค์ประมาณ 2-3 ปีสุดท้าย บันทึกประวัติศาสตร์ค่อนข้างจะสับสน และ คลุมเครือ
(รูปสลักของพระนางเนเฟอร์ตีติ สุภาพสตรีที่ถือว่า สวยที่สุดในโลกของยุค- ภาพจากกูเกิ้ล)
บางหลักฐานระบุว่า พระองค์ครองราชร่วมกับ พระนางเนเฟอร์ตีติ มเหสีผู้เลอโฉมที่สุดในโลกของยุคนั้น แต่บางหลักฐานก็ชี้ไปว่า ผู้ที่ครองราชร่วมกับอัคเคนนาเตน น่าจะเป็น ฟาโรห์ อังคห์เคปเปอร์รูเร (ANKHKHEPERURE)
และเชื่อกันว่า พระองค์น่าจะครองราชเดี่ยวหลังจาก ฟาโรห์อัคเคนนาเตน สิ้นพระชนม์ไปแล้ว แต่น่าจะเป็นช่วงเวลาสั้นๆมาก ไม่เกิน 1 ปี
(สุสานของฟาโรห์อัคเคนนาเตน หรือ ROYAL WADI ในเมืองอัคเคนนาเตน-ภาพจากวิกิพีเดีย)
หลังการสิ้นพระชนม์ ศพของฟาโรห์อัคเคนนาเตน ถูกนำไปฝังไว้ในสุสานที่เรียกว่า ROYAL WADI บนฝั่งขวาของแม่น้ำไนล์ตามแผนที่พระองค์ได้วางไว้ล่วงหน้า
การฝังศพของอัคเคนนาเตนบนฝั่งขวาของแม่น้ำไนล์ ถือเป็นการฝืน และ ขัดต่อประเพณีปฎิบัติของอียิปต์โบราณที่สืบทอดกันมานานนับพันปีโดยสิ้นเชิง
ทำไมถึงฝืนประเพณี ผมจะเล่าให้ฟังในตอนต่อไปครับ
