ซอกซอนตะลอนไป (15 กุมภาพันธ์ 2569)
เทพเจ้าสร้างฟาโรห์หรือฟาโรห์สร้างเทพเจ้า(ตอน3)
โดย เสรษฐวิทย์ ชีรวินิจ
เนื่องจากฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 ขึ้นครองราชขณะอายุประมาณ 12 ขวบเท่านั้น อำนาจในการปกครองประเทศจึงตกไปอยู่ในมือของ มุทเทมวิยา ซึ่งเป็นมารดาของพระองค์ กับ เสนาบดีระดับสูง หรือ นักบวช
มีบางส่วนคล้ายกับกรณีของ ฟาโรห์ธุทโมเซส ที่ 3 กับพระนางฮัทเชปซุท ที่ พระนางฮัทเชปซุท ผู้มีฐานะเป็นแม่เลี้ยงทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทน แต่แทนที่ฮัทเชปซุท จะถอยลงจากบัลลังก์เมื่อ ธุทโมเซสที่ 3 เติบโตขึ้นมาพอที่จะปกครองแผ่นดินได้เอง นางกลับยึดอำนาจไปอย่างหน้าตาเฉยซะงั้น
แต่สุดท้าย ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 ก็ได้ขึ้นครองราชปกครองแผ่นดินเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่
สิ่งที่น่าสนใจมากกว่านั้นก็คือ พระองค์อภิเษกสมรสกับ ราชินีไท หรือ ทิเย (TIYE) ซึ่งแม้จะเป็นลูกของขุนนางใหญ่คนหนึ่ง แต่ก็เป็นบุคคลธรรมดาที่ไม่มีสายเลือดกษัตริย์ตามกฎมณเฑียรบาล น่าตั้งข้อสังเกตว่า พระองค์สามารถจัดการเรื่องการแต่งงานนี้ได้อย่างไรโดยไม่มีใครคัดค้านเลยหรือ
(หัวหน้านักบวช (คนกลาง) ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญในพิธีกรรมสำคัญๆต่างๆของฟาโรห์ – ภาพโดยผู้เขียน)
ยิ่งไปกว่านั้น พระองค์ยังได้สถาปนา ราชินีทิเย ให้สูงส่งขึ้นมา เทียบเคียงได้กับเทพธิดาแห่งสวรรค์ เหมือนไม่แยแสต่อธรรมเนียมปฎิบัติ และ ต่อบรรดานักบวชผู้คุมกฎทั้งหลาย สะท้อนให้เห็นว่า ฟาโรห์อาเมนโฮเทป ที่ 3 มีความคิดเป็นของตัวเองอย่างไม่น่าเชื่อ และกำลังสร้างฐานอำนาจใหม่ขึ้นในวังหลวงที่ไม่ขึ้นต่อชนชั้นขุนนางเก่า และ นักบวชในศาสนาเก่าของอียิปต์
(ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 – ภาพจากวิกิพีเดีย)
และที่สำคัญก็คือ พระองค์อาจจะควบคุมสถานการณ์ในวังหลวงเอาไว้ได้แล้ว จึงกล้าที่จะทำเรื่องเช่นนี้
นักวิชาการสันนิษฐานว่า สิ่งที่ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 3 กำลังจะทำ อาจจะเป็นพื้นฐานทางความคิดต่อมาของฟาโรห์อาเมนโฮเทป ที่ 4 ซึ่งเป็นโอรสของพระองค์
แนวคิดที่ว่านี้ก็คือ แนวคิดเรื่องเทพอะเตน(ATEN) ที่จะขึ้นมาทดแทนเทพเจ้าทั้งปวงของอียิปต์
หากย้อนไปดูประวัติศาสตร์ของอียิปต์โบราณ จะเห็นว่า ฟาโรห์มีความสัมพันธ์กับเทพเจ้าต่างๆในแบบพึ่งพากันและกัน แม้ว่า ความเชื่อโบราณของอียิปต์จะถือว่า เทพเจ้าโอไซริส เป็นผู้ส่งฟาโรห์ลงมาสู่โลก เพื่อทำความดีให้แก่แผ่นดินอียิปต์
เมื่อฟาโรห์สิ้นพระชนม์ พระองค์ก็จะต้องเดินทางไปพบกับเทพโอไซริส เพื่อรายงานผลงานในโลกมนุษย์ว่า ได้ทำความดีอะไรมาบ้าง
ตามตำนานเทพของอียิปต์โบราณ เทพโอไซริส มีพี่น้องรวมกัน 4 องค์ และมีลูกที่เกิดจากไอซิส และ โอไซริส 1 องค์คือ ฮอรัส และยังมีเทพเจ้าอีกมากมายนับร้อย
(ฟาโรห์ อาเมนโฮเทป ที่ 4 – ภาพโดยผู้เขียน)
แน่นอนว่า การมีเทพเจ้านับร้อยๆดังกล่าว ผู้ที่ได้รับอานิสงส์เต็มๆก็คือ นักบวชที่ดูแลวิหารของเทพองค์นั้นๆ ทำให้นักบวชเหล่านี้จะมีความมั่งคั่งในเรื่องทรัพย์สิน และ อำนาจบารมี
ในบางยุค นักบวชมีอำนาจมากล้นจนถึงขนาดที่สามารถโค่นล้มฟาโรห์ลง และ สถาปนาตนเองขึ้นครองบัลลังก์แทน
แล้วอาเมนโฮเทป ที่ 3 จะฝ่าด่านอำนาจของคนเหล่านี้อย่างไร
พบกันสัปดาห์หน้าครับ
